ชาแลปซาง ซูชอง มีชื่อเป็นภาษาจีนกลางว่า เจิ้งซานเสี่ยวจ้ง (正山小种) เป็นชาแดงรมควันที่มีชื่อเสียง ของอู๋อี๋ซาน มณทลฝูเจี้ยน มีกลิ่นรมควันค่อนข้างแรง ตามตำนานได้ชื่อว่าเป็นบรรพบุรุษของชาเอิร์ลเกรย์ บางคนอาจจะบอกว่าได้กลิ่นแล้วชวนเวียนหัว เพราะไม่คุ้นเคยกับกลิ่นแบบนี้

ครั้งนี้ใช้ชา Lapsang Souchong ของ WHITTARD ครับ กลิ่นของใบชาก่อนชงนั้น คล้ายกับกลิ่นปลาแห้งรมควัน บางตำราว่ากลิ่นนี้เกิดจากการรมควันด้วยไม้ลำไย แต่บางตำราบอกว่าเกิดจากการรมควันด้วยไม้สน (แต่ผมว่ากลิ่นมันใช่ทั้งสองอย่างเลย) หลังชงลองสูดกลิ่นชาเข้าไปก็รู้สึกจะได้กลิ่นคล้ายๆยางสนเหมือนกันครับ (ใครที่เล่นดนตรีไทยพวกซอ จะเคยเห็นยางสนที่ใช้ขัดคันชักให้ฝืด กลิ่นคล้ายๆแบบนั้น)


ชาบรรจุในถุงชาวงกลมครับ ใช้เวลาชงประมาณ 2 - 4 นาที ใช้น้ำเดือด ชงได้ 1 รอบ ที่ข้างกล่องบอกว่าควรใช้ชา 1 ซอง ต่อน้ำ 1 ลิตร คิดว่าน่าจะเป็นเพราะกลิ่นของชานั้นแรงจึงต้องใช้น้ำชงในปริมาณมาก แต่หากใครชอบความเข้มข้น จะชง 1 ซอง ต่อ 1 ถ้วยก็ไม่ว่ากันครับ

แม้ว่าสีของน้ำชาจะเข้ม แต่รสสัมผัสนั้นนุ่มนวล ไม่ขม ไม่ฝาด ส่วนใหญ่ชาแดงอบแห้ง เช่น ชาอู่หลงที่อบแห้งแบบชาหยานของอู๋อี๋ซาน จะมีกลิ่นค่อนข้างแรง แต่รสชาติจะไม่ขมฝาด , กลิ่นของชาหลังชง เป็นกลิ่นคล้ายไม้รมควันเจือกลิ่นน้ำมันสน ปกติจะดื่มแบบไม่ผสมนม วันที่อากาศไม่สดใส ฝนตกพรำๆ ท้องฟ้าขมุกขมัว ได้ดื่มชา Lapsang Souchong ซักถ้วยก็คงจะดีมิใช่น้อย






ชา Lapsang Souchong นั้น ความเห็นส่วนตัวคิดว่า เหมาะกับพวกอาหารคาวครับ ผมดื่มทีไรก็คิดถึงติ่มซำ แฮ่ะๆๆ อันที่จริงจะดื่มคู่กับพวกแซนวิชแฮมชีส ก็น่าจะเข้าท่า หรือดื่มคู่กับพิซซ่าก็เข้าที แต่คิดว่าไม่ค่อยเข้ากันกับพวก ขนมนมเนย เท่าไหร่

ชาฝรั่งในยุคเริ่มแรกนั้นก็ดื่มเหมือนกับชาจีนครับ คือ ดื่มแต่น้ำชาล้วนๆ โดยไม่เติม นม น้ำตาล ลงไป แต่ก็คงเป็นเพราะวัฒนธรรมการกินดื่มของเขา ที่มักจะมีพวกนมเนยเป็นส่วนประกอบ จึงได้ทดลองเติมนมลงไปในน้ำชา ซึ่งก็ปรากฎว่า ได้ลิ้มรสชาติที่ละมุนไปอีกแบบ ส่วนใหญ่ชาที่เติมนมจะเป็นชาที่ผลิตจากอินเดีย หรือ ศรีลังกา จำพวก ชาอัสสัม ซีลอน จะเข้ากันได้ดีกับนม


ในความเห็นส่วนตัว ผมเห็นว่า เรื่องการเติมนมนั้น ไม่น่าจะนำมาเป็นประเด็นในการถกเถียงกันเลยสักนิด เพราะมันเป็นเรื่องที่ออกแนว จุกจิกหยุมหยิมมาก ประเด็นอื่นๆ เช่น ควรเติมนมร้อนหรือนมเย็น , ชาชนิดนี้ควรจะดื่มคู่กับอาหารแบบใด. ยังเป็นประเด็นที่น่านำมาถกเถียงกันมากกว่า บางตำราว่า การเติมนมก่อน จะช่วยลดอุณหภูมิของน้ำชา ที่ลงไปสัมผัสถ้วย เป็นการถนอมถ้วยชากระเบื้องเนื้อบางไม่ให้แตกร้าว (แล้วมันเกี่ยวกับเรื่องรสชาติตรงไหน?) ดูอย่าง จอกชาจีนเนื้อบางนั้น ก็ยังรับอุณภูมิร้อนจี๋ ของน้ำชาได้อย่างสบาย


เรื่องการใส่นมก่อน  Milk in First (M.I.F.) หรือ ชาก่อน Tea in First (T.I.F.) คงจะต้องยกให้เป็นเรื่องความชอบส่วนบุคคล และ เหตุผลส่วนบุคคล เพราะไม่ว่าจะเติมก่อน เติมหลัง ผมก็ว่ารสชาติมันก็ไม่ได้แตกต่างอะไร หากชงชาแบบใบ อาจจะลองเติมนมลงในถ้วยชาก่อน แล้วค่อยรินน้ำชาจากกาลงไป แต่หากชงแบบถุง ในถ้วยชา หรือ ในแก้วมัค ที่สะดวกก็คงจะเป็นการเติมนมลงไปทีหลัง, ซึ่งผมก็ชอบเติมนมทีหลังครับ เพราะชอบดูเวลานมผสมกับน้ำชาจากก้นถ้วย


เรื่องอุณหภูมิของนมก็น่าสนใจ ปกติก็ไม่ต้องไปอุ่นนมให้ยุ่งยาก ใช้นมที่อุณหภูมิห้อง ดีที่สุด หากเป็นนมชนิพาสเจอร์ไรส์แช่เย็น ก็รินพักไว้สักครู่ จนอุณหภูมิของนมอยู่ในระดับอุณหภูมิห้อง ถ้าเป็นนมแบบ UHT ก็ไม่ต้องแช่ตู้เย็น นมเย็นอาจทำให้อุณหภูมิของน้ำชาลดลงจนเสียรสชาติ เราคงอยากดื่มชาอุ่นๆ มากกว่าดื่มชาเย็นชืด, นี่คงไม่มีใครตั้งประเด็นมาถกกันอีกนะครับ ว่าควรใช้ นมแบบ พาสเจอร์ไรส์ หรือ  UHT เติมลงในน้ำชาดี? พอดีผมไม่ค่อยว่าง หากใครว่างๆ ไม่รู้จะทำอะไร ก็ลองตั้งประเด็นนี้ถกกันดู แฮ่ะๆๆ

• ครั้งนี้จะเป็นการอธิบายความหมายของรูป icon ต่างๆ ที่ใช้ในการรีวิวชา และรวมไปถึง คำย่อต่างๆ ที่เราอาจจะพบบนกล่องชา หรือซองชา

สำหรับชาตะวันตก ข้างกล่องชาบางยี่ห้อ อาจจะแจ้ง เกรดใบชา (Grade of Tea) เอาไว้ แต่บางยี่ห้อก็ไม่ได้แจ้งไว้ คำย่อต่างๆนั้น มีความหมายดังนี้ครับ




Orange Pekoe  (OP) ไม่มีมีอะไรเกี่ยวกับส้มเลยครับ และไม่ได้เกี่ยวอะไรกับวงนักร้องญี่ปุ่น แต่เป็นใบชาเกรดหลัก สำหรับเรียกใบชาตะวันตก (ชาฝรั่ง) มาจากชื่อชา ไป๋หาว (白毫) ของจีน

เกรด OP จะเป็นใบชาที่มีความยาวประมาณ 1 cm ที่ผ่านกระบวนการผลิต ตัด อบ นวด จนเป็นเส้นเล็กบาง ส่วนใหญ่จะนำไปผลิตเป็นชาบรรจุกระป๋อง ใช้เวลาในการชงประมาณ 3-5 นาที

Broken Orange Pekoe (BOP) เป็นชาที่มีขนาดเล็กกว่า OP คือ มีความยาวประมาณ 0.2 - 0.3 cm เป็นชาที่ผ่านการนวดด้วยแรงดัน ต่างจาก OP ที่นวดอย่างช้าๆ เป็นเกรดบรรจุกระป๋องอีกเกรดหนึ่ง



Broken Orange Pekoe Fannings  (BOPF) มีขนาดเล็กกว่า BOP มีความยาว 0.1 - 0.2 cm ชาเกรดนี้ส่วนใหญ่จะนำไปทำเป็นชาถุง หรือ ชาซอง ใช้เวลาชงประมาณ 1 - 3 นาที

Pekoe Fannings (PF) มีขนาดใหญ่กว่า BOPF เล็กน้อย มีความยาวประมาณ 0.15 - 0.20 cm เป็นชาบรรจุถุงอีกเกรดหนึ่ง ใช้เวลาชงประมาณ 1 - 3 นาที

Fannings (F) มีขนาดเล็กกว่า BOPF เพียงเล็กน้อย มีความยาวประมาณ 0.05 - 0.10 cm เป็นชาอีกเกรดที่ใช้ทำชาซอง หรือ ชาถุง ใช้เวลาชงประมาณ 1- 3 นาที

Dust  (D) ชาเกรดนี้หากเทียบกับชาญี่ปุ่นคงจะอยู่ในระดังเดียวกันกับ โคนะฉะ คือเป็นเศษใบชาระหว่างการผลิต ส่วนใหญ่นำไปทำเป็นชานมใส่เครื่องเทศแบบอินเดีย เป็นชาราคาถูกพบได้ทั่วไปในอินเดีย ชาที่ใช้ทำชาไทยใส่นม หรือ ชาชัก ก็อยู่ในเกรดนี้

ชาเกรดเหล่านี้ เป็นเกรดที่พบเห็นค่อนข้างบ่อย ทั้งนี้ยังมีชื่อเกรดชาอีกหลายเกรด ที่มักแตกต่างกันไปตามแหล่งผลิต ฤดูเก็บเกี่ยว ซึ่งถือว่าเป็นศัพท์เฉพาะของแหล่งผลิตต่างๆ อนึ่ง ภาพตัวอย่างข้างต้นนั้น ไม่ได้หมายถึงการตัดใบชาส่วนปลายใบนะครับ เพียงแต่นำเสนอให้เห็นถึงการตัดใบชาขนาดต่างๆ เท่านั้น เช่นในใบชา 1 ใบ ตัดแบ่งเป็นส่วนละเท่าๆกัน ประมาณ 0.2 cm ก็จะเป็นเกรด BOP เป็นต้น





ORIGINS คือ ชาดำ (Black Tea) ล้วนๆ ชนิดใดชนิดหนึ่งโดยเฉพาะ เช่น ซีลอน , ดาร์จีลิง

CLASSICS คือ ใบชาผสม (Blended Tea) แบบดั้งเดิม สูตรเฉพาะของทไวนิงส์ เป็นชาที่นำชาดำมาผสมกัน (Blend) ตั้งแต่ สองชนิดขึ้นไป

FLAVOURED คือ ชาดำ ที่นำไปผสมกับผลไม้ หรือ เครื่องเทศต่างๆ

GREEN คือ ชาเขียวล้วนๆ

HERBAL INFUSIONS คือ ชาสมุนไพร หรือ ชาผลไม้ ไม่มีส่วนผสมของชาดำ จึงไม่มีคาเฟอีน เช่น ชามิ้นต์ เป็นต้น

FRUIT FLAVOUR INFUSION คือ ชาผลไม้ ที่ไม่มีส่วนผสมของชาดำ ไม่มีคาเฟอีน

PURE คือ ใบชา หรือ ชาสมุนไพร ชนิดใดชนิดหนึ่งล้วนๆ ที่ไม่ใช่ชาดำ เช่น ชาขาว ชามิ้นต์